Enhedslisten i walka o politykę socjalistyczną w Danii

Ponieważ mieszkam w Kopenhadze i rzadko bywam na Islandii, mój udział w ekscytującej pracy Islandzkiej Partii Socjalistycznej jest bardzo ograniczony. Tutaj w Danii toczy się jednak również bardzo ekscytująca walka socjalistyczna, którą, jak sądzę, islandzcy socjaliści powinni uważnie śledzić. Aby zrozumieć sytuację na lewym skrzydle w Danii, należy najpierw krótko omówić Socjaldemokratów i silną pozycję, jaką zajęli. W Danii istnieje tradycja polityki blokowej, gdzie bloki dzielą się na niebieski i czerwony. Na niebieskim skrzydle blokiem przewodzi Venstre (która nie jest partią lewicową, lecz prawicowo-neoliberalną). W bloku czerwonym Socjaldemokraci są zdecydowanie największą siłą i sprawują przywództwo.Neoliberalizm w wykonaniu Socjaldemokratów

Rząd Socjaldemokratów, Radikale Venstre i SF (Socialistisk Folkeparti) przejął władzę od Venstre i prawicy w wyborach w 2011 roku. Rząd ten jednak w zasadzie kontynuował dokładnie tę samą neoliberalną politykę. Szczególnie cięcia w systemie opieki społecznej, które prawicowy rząd już w dużej mierze rozpoczął. Działania, które wywołały największe protesty i opór, to m.in. planowane ograniczenie stypendiów studenckich, cięcia w finansowaniu Uniwersytetu Kopenhaskiego, a zwłaszcza sprzedaż 18% udziałów w Dong Energy – państwowej firmie energetycznej Danii – Goldman Sachs. Ta sprzedaż tak dużego udziału państwa na rzecz osławionego banku inwestycyjnego nie spotkała się z dobrym przyjęciem większości i doprowadziła do tak ostrych protestów i sporów, że SF wycofało się ze współpracy rządowej, a przewodnicząca partii, Anette Vilhelmsen, podała się do dymisji.

[Image: image]

Helle Thorning-Schmidt, liderka Socjaldemokratów, zdołała jednak utrzymać swój rząd do wyborów w 2015 roku, ale tam czerwony blok przegrał, a Thorning-Schmidt podała się do dymisji. Lars Løkke Rasmussen, lider Venstre, ponownie został premierem, a Mette Frederiksen objęła stanowisko przewodniczącej Socjaldemokratów.

Z popiołów neoliberalizmu w ogień prawicowego populizmu

Od tego czasu Socjaldemokraci gwałtownie skręcili w stronę skrajnej prawicy. Nie jest to jednak rozwój, który nastąpił całkowicie znikąd. W wyborach w 2015 roku Socjaldemokraci bardzo wyraźnie flirtowali z ksenofobią, a ich współudział sięga oczywiście jeszcze dalej. Ale Socjaldemokraci pod przywództwem Mette Frederiksen porzucili wszelkie pozory socjaldemokracji i wartości społecznych. Są wiernymi sługami kapitału i aby zdobyć poparcie w inny sposób, prowadzą teraz politykę imigracyjną i politykę wobec uchodźców, która w niczym nie ustępuje faszystowskiej partii DF, a także wymyślają nowych wrogów, takich jak ludzie kultury i sztuki, których obwiniają za niepowodzenia społeczeństwa. W tej kadencji przedstawiali jedną antyludzką propozycję za drugą, aż do niedawna, kiedy Mette Frederiksen i Thulesen Dahl, przewodniczący DF, wspólnie wystąpili w mediach i mówili o silnych podstawach współpracy między partiami. Największa partia lewego skrzydła znalazła się w ten sposób w łóżku ze skrajnie prawicową partią, która głosi rasistyczną ideologię i czystą podłość.

Przywództwo i oblicze prawdziwego socjalizmu

Enhedslisten – czyli czerwono-zieloni – to jedyna prawdziwa partia socjalistyczna w duńskim parlamencie. Została założona w 1989 roku z trzech innych partii socjalistycznych i komunistycznych. Partia jest najbardziej lewicową w duńskim parlamencie i ma wyraźną antykapitalistyczną politykę. Główne cele walki to rewolucja socjalistyczna i system gospodarczy, zmiany w prawie własności oraz wyjście z Unii Europejskiej. Postanowienie programu, które wprost wzywa do rewolucji, było jednak przedmiotem rewizji, ale na początku istniało postanowienie o zbrojnej rewolucji – coś, o czym różni członkowie mieli odmienne zdania i co było szeroko komentowane.

[Image: image]

Enhedslisten ściśle współpracuje również z innymi organizacjami socjalistycznymi i w ten sposób pełni rolę swego rodzaju przywództwa i oblicza radykalnej lewicy. Warto tu wymienić Sosialistisk UngdomsFront, która jest niezależnym ruchem młodzieżowym socjalistów i jest widoczna w różnego rodzaju akcjach protestacyjnych. Zarówno byli, jak i obecni przewodniczący Enhedslisten, Johanne Schmidt-Nielsen i Pernille Skipper, wraz z innymi posłami partii, rozpoczęli tam swoją karierę polityczną. Enhedslisten jest również przedstawicielem Danmarks Kommunistiske Parti (DKP) w parlamencie, a także połączyła się z nią trockistowska organizacja Socialistisk Arbejderpolitik – która jest również przedstawicielem Danii w Czwartej Międzynarodówce (obecna przewodnicząca Enhedslisten, Pernille Skipper, pochodzi stamtąd).

Silne liderki

Partia miała wpływową pozycję w kadencji Helle Thorning-Schmidt. Mimo że nie zasiadała przy stole rządowym, wspierała rząd, jednocześnie ostro krytykując kontynuację neoliberalizacji. Należy również pamiętać, że choć DF prowadziła najostrzejszą propagandę strachu wobec obcokrajowców, to praktycznie wszystkie główne partie polityczne były współwinne, niezależnie od tego, czy bezpośrednio wspierały ostrą politykę wobec imigrantów i osób ubiegających się o azyl, czy też milczały. Enhedslisten była zdecydowanie najbardziej widoczna w tej walce, którą można by nawet nazwać antyfaszystowską. Zawsze była również na swoim terenie w krytyce kapitalizmu, nierówności i w obronie najniżej postawionych. Dwie ostatnie przewodniczące, Johanne Schmidt-Nieslen i obecnie Pernille Skipper, są bardzo silnymi mówczyniami i groźnymi przeciwniczkami w debatach. To wszystko sprawiło, że stale zwiększały swoje poparcie, z 2,2% w wyborach w 2007 roku do około 9,5% obecnie.

Wewnętrzna krytyka i pytanie o udział w rządzie

Ale teraz, gdy wydaje się, że czerwony blok wygra następne wybory, wewnątrz partii pojawiło się sporo sporów. Wówczas Enhedslisten będzie prawdopodobnie drugą co do wielkości partią po Socjaldemokratach, według obecnych sondaży. Ale jeśli wierzyć różnym członkom Enhedslisten, Mette Frederiksen nie może liczyć na pewne wsparcie partii – coś, co uważa się za niespotykane w lewicowej polityce w Danii. Niezależnie od tego, co się stanie, można śmiało powiedzieć, że następny okres będzie trudny i wystawi na próbę socjalistyczne zasady partii jak nigdy dotąd.

Enhedslisten również niedawno znalazła się pod atakiem, który wyszedł z jej własnych szeregów. Mikkel Bolt, naukowiec i znany rzecznik radykalnej lewicy, napisał niedawno artykuł w Information, w którym oskarża Enhedslisten o faktyczne zdradzenie pierwotnej polityki rewolucji socjalistycznej. Najambitniejsze, co partia obecnie reprezentuje według niego, to jedynie drobne poprawki w kapitalizmie – polityki, które są niewystarczające w obecnej sytuacji. Bolt twierdzi, że jedynym wyjściem jest rozwiązanie partii, aby nie przeszkadzała w prawdziwej walce socjalistycznej. Ta krytyka wywołała żywe reakcje i spory, a dyskusje te wciąż trwają w chwili pisania tego tekstu.

Jóhann Helgi Heiðdal