Walka o niepodległość wznowiona

Nic piękniejszego nie ma w naszej historii niż powstanie uciskanych w drugiej połowie XIX wieku. Jak zwykli ludzie zdołali zerwać kajdany i rozpocząć walkę o równość, sprawiedliwość i godność ludzką wszystkich ludzi.

Wpływ tego powstania na kształtowanie się społeczeństwa w pierwszej połowie XX wieku będzie motywacją ludzi na długą przyszłość. Ludzie, którzy 150 lat temu byli całkowicie pozbawieni praw, bez prawa głosu, wolności słowa czy zrzeszania się, bez prawa decydowania, gdzie mieszkają i dla kogo pracują, bez dochodów i majątku, w rzeczywistości bezprawni niewolnicy; powstali i zbudowali ruch do walki o sprawiedliwość, równość i człowieczeństwo. Ta walka zaowocowała powszechnym prawem wyborczym i ruchami politycznymi, które służyły interesom publicznym, a nie tylko interesom klasy wyższej, zaowocowała związkami zawodowymi, które prowadziły walkę ludzi o równość, sprawiedliwość i godne życie, a także walką o wolność kobiet, dzieci, osób niepełnosprawnych, osób LGBTQ i innych uciskanych grup. W ciągu zaledwie dwóch lub trzech pokoleń Islandczykom udało się odwrócić swoją pozycję w społeczeństwie, z bycia pozbawionymi wszelkich praw do posiadania wszelkich możliwości kształtowania społeczeństwa zgodnie z własnymi interesami, oczekiwaniami i nadziejami.

Ale ta historia się nie skończyła. Widać to na przykład w tym, że nie jest ona w ten sposób nauczana w szkołach ani w przemówieniach rządzących. Opowiada ona historię władców, którzy rzekomo przynieśli ludziom prawa, i bogatych, którzy rzekomo przynieśli ludziom dobrobyt, technologię i postęp. I pomimo wielu zwycięstw, zwykli ludzie nadal żyją w historii książąt i pod uciskiem nielicznych, bogatych i potężnych. Pomimo faktu, że ogół społeczeństwa zyskał znacznie więcej niż to, czym cieszyli się niewolnicy w przeszłości, i że standardy życia poprawiły się, nie osiągnięto pełnego zwycięstwa. Społeczeństwo nadal żyje w ucisku klasowym niesprawiedliwego społeczeństwa, należy z zadowoleniem przyjąć, że większość wszystkich decyzji dotyczących przyszłości i struktury społeczeństwa podejmowana jest w celu służenia bogatym.

Można też argumentować, że społeczeństwo straciło wiele z tego, o co walczyło w poprzednich latach. Wtedy nadeszła walka o zbudowanie demokratycznej platformy jako siły przeciwko dominacji bogactwa. Była to droga ludzi do sprawiedliwości, do budowania władzy na podstawie powszechnego prawa wyborczego, aby przeciwdziałać nierównościom majątkowym, które wszystko zniekształcają i wypaczają. W ostatnich dziesięcioleciach neoliberalizmu arena demokratyczna została osłabiona, a decyzje, aktywa, zasoby i władza wyeksportowane na tak zwany rynek, plac zabaw nielicznych i bogatych. Kształtowanie społeczeństwa nie jest już wspólnym zadaniem całego społeczeństwa, ale tych, którzy płacą za łatwe decydowanie o przyszłości reszty z nas. Przyszłość nie jest już wspólną własnością nas wszystkich, ale jest zadaniem nielicznych bogatych i potężnych.

I właśnie dlatego Islandzka Partia Socjalistyczna chce ożywić walkę ludzi o niepodległość. Nadzieja osłabła, a przyszłość sprawiedliwości i równości zbladła. To nie może się stać. Bez silnych marzeń o dobrej przyszłości, bez nadziei na równość i bez walki o sprawiedliwość, społeczeństwo będzie nadal się rozwijać.

Jest to zatem warunek wstępny wszelkiego postępu, aby ożywić walkę ludzi o niepodległość.

Podstawy ekonomiczne społeczeństwa

Oprócz zwiększonych praw demokratycznych, największym zwycięstwem w walce ludzi o niepodległość w ubiegłym wieku było wprowadzenie jurysdykcji rybackiej, aby umożliwić wykorzystanie zasobów do budowy dobrego społeczeństwa. Na początku ubiegłego wieku połów islandzkich statków i łodzi stanowił zaledwie 1/3 ryb złowionych u wybrzeży Islandii, ale pod koniec wieku wszystkie ryby były łowione przez islandzkie statki i łodzie. Bez walki o wprowadzenie jurysdykcji rybackiej, społeczeństwo islandzkie nie byłoby w stanie rozwinąć się z jednego z biedniejszych regionów Europy w jeden z najbardziej stabilnych.

Rozwój sektora rybołówstwa równolegle z wprowadzeniem wód terytorialnych charakteryzował się aktywną polityką zatrudnienia rządu i działaniami społecznymi. Duże kroki podjęto, gdy Islandzka Partia Socjalistyczna była w rządzie; tworzenie miejsc pracy podczas rządu innowacji pod koniec wojny, rozszerzenie jurysdykcji do 12 mil za czasów rządu lewicowego 1956-58, a następnie dalsze wprowadzenie na 50 mil i trałowanie rufowe za czasów rządu lewicowego 1971-74. Większość rozwoju odbywała się za pośrednictwem firm prowadzonych społecznie, firm miejskich i spółdzielni.

Dzięki tym działaniom budowano społeczności w całym kraju. Następnie, wraz z systemem kwotowym i przeniesieniem kwot połowowych, zasoby znalazły się pod kontrolą bardzo niewielkiej liczby firm rybackich, które odwróciły ten rozwój, zburzyły osady, które wcześniej zostały zbudowane, i włożyły dywidendy, które wcześniej wstrząsnęły społeczeństwem, do własnych kieszeni.

Naród islandzki, który walczył o wprowadzenie jurysdykcji i zbudował przemysł rybny oraz społeczności w całym kraju, został pozbawiony korzyści ze swojej walki. Pierwszym krokiem w ożywieniu walki ludzi o niepodległość musi być zatem odzyskanie kontroli nad jurysdykcją rybacką przemysłu rybnego, aby stoczyć czwartą wojnę dorszową w celu przejęcia zasobów morskich dla narodu, aby mogły stać się podstawą ekonomiczną dla silnego i sprawiedliwego społeczeństwa, a nie tylko biednej rodziny.

To samo dotyczy innych zasobów. Energia powinna być wykorzystywana do projektów społecznych, które wzmacniają i umacniają dobre społeczeństwo. Cele te nie zostaną osiągnięte poprzez uczynienie firm energetycznych rentownymi i umożliwienie prywatnym firmom dostępu do zasobów. Zasoby są wspólną własnością narodu i powinny być wykorzystywane dla dobra wszystkich.

Najlepiej będzie to zrobić, wykorzystując je do budowania społeczeństwa równości i sprawiedliwości. Chodziło o walkę ludzi o niepodległość, o budowanie dobrego społeczeństwa. Biedni ludzie i ci o niskiej pozycji dobrze rozumieli, że najbardziej pożądaną wartością jest możliwość życia i pracy w społeczeństwie, w którym wszyscy cieszą się szacunkiem i uznaniem.

Walka o to toczyła się nie tylko wewnątrz firm, aby właściciele firm traktowali pracowników jak równych sobie, a nie jak niewolników czy robotników. Ta walka musi zostać ożywiona, ponieważ nie zbudujemy aktywnej demokracji ani dobrej gospodarki, jeśli ludzie będą musieli poddawać się dyktaturze właścicieli firm, gdy tylko przyjdą do pracy.

Częścią walki o niepodległość jest to, aby pracownicy zdobywali więcej praw w miejscu pracy, aby pracownicy zasiadali w zarządach większych firm, aby zwiększano liczbę spółdzielni i aby zapewniono, że firmy uwzględniają interesy pracowników, społeczeństwa i środowiska, a nie tylko akcjonariuszy. Jest to nie tylko ważne społecznie samo w sobie, wzmacnia demokrację i równość, ale takie firmy mają większą odporność niż te, które uwzględniają jedynie dywidendy dla akcjonariuszy. Zwiększona demokracja pracy jest zatem środkiem ekonomicznym do wzmocnienia środków zatrudnienia.

Społeczne podstawy walki

Ludzie budowali swoją siłę poprzez zbiorową moc i zorganizowaną walkę. W świetle jej pozytywnych konsekwencji, państwo powinno dążyć do wzmocnienia siły i wpływu ruchu związkowego oraz innych organizacji pozarządowych. Islandzka Partia Socjalistyczna podkreśla zatem, że ustawodawstwo pracy powinno zostać zmienione tak, aby zwiększyć siłę związków zawodowych i możliwości pracowników do wymuszania podwyżek płac i innych praw, ale nie mniej do przeciwdziałania opresyjnym działaniom właścicieli firm. Aby to osiągnąć, ruch związkowy musi być w stanie podejmować różne działania w miejscu pracy we współpracy z pracownikami. To nie tylko wzmacnia walkę, ale także przybliża ją do podstaw i w ten sposób rozprzestrzenia władzę w ramach ruchu związkowego.

Doświadczenie zorganizowanego ruchu związkowego jest dobre i można je przenieść na inne obszary, lekcje wyciągnięte z rynku pracy na inne rynki, gdzie społeczeństwo ma dość dominacji bogactwa. Rynek pracy został ujarzmiony dzięki temu, że 0,7% dochodów z wynagrodzeń trafiało na zorganizowaną walkę pracowników, do związków zawodowych. Jest to opłata, która się opłaciła. Bez związków zawodowych właściciele firm mieliby całą władzę na rynku pracy.

Nierównowaga sił w innych obszarach społeczeństwa mogłaby zostać wyrównana w podobny sposób; aby 0,7% wszystkich czynszów trafiało do stowarzyszenia najemców, aby 0,7% wszystkich odsetek trafiało do stowarzyszenia dłużników, aby 0,7% wszystkich składek ubezpieczeniowych trafiało do stowarzyszenia ubezpieczonych i tak dalej. Silna kampania na rzecz interesu publicznego nie tylko ochroni ludzi przed uciskiem, zdradą i opresją, ale także zbuduje bardziej zdecentralizowane i zróżnicowane społeczeństwo.

To samo rozwiązanie można zastosować dla studentów, aby pobierać 0,7% odsetek od pożyczek, gdy system pożyczek studenckich jest używany, a później porównywalny odsetek od wynagrodzenia studenta i przyczyniać się do aktywnej walki o interesy studentów. I w ten sam sposób budować stowarzyszenia praw emerytów i osób niepełnosprawnych, przekazując 0,7% emerytur na zorganizowane stowarzyszenia tych grup. Należy znaleźć sposoby na stymulowanie zorganizowanej walki imigrantów, dzieci, kobiet i innych w inny sposób.

Wszystko, co najważniejsze w naszym społeczeństwie, zostało zbudowane dzięki zorganizowanej walce ludzi w ubiegłym i poprzednim stuleciu. Powinniśmy uczyć się z tej historii i robić więcej tego, co dobrze się sprawdziło. Aktywna demokracja buduje się tam, gdzie interesy słabych mają pierwszeństwo, a dzieje się tak tylko wtedy, gdy społeczeństwo zachęca do zorganizowanej walki ludzi.

Demokratyczne podstawy społeczeństwa

Dziesiątki lat po tym, jak ludzie uzyskali prawo głosu, polityka zmieniła się z dyktatury burżuazji w to, co można by nazwać polityką ludową. Interes publiczny był na porządku dziennym; tanie i bezpieczne mieszkania, bezpłatna opieka zdrowotna, edukacja dla wszystkich, bezpieczeństwo zatrudnienia i tak dalej. Ale w międzyczasie władzom udało się zdobyć przyczółek na arenie demokratycznej. Przez pewien czas wydawało się, że istnieje tendencja, aby władza państwowa stała się ramieniem wykonawczym ludu, które ludzie mogliby wykorzystać przeciwko groźnej potędze bogactwa; ale z czasem wiele rzeczy potoczyło się tak samo jak wcześniej. Dziś władza państwowa jest wykorzystywana do utrzymywania władzy bogatych, zwiększania ich bogactwa i przekazywania im własności publicznej i pieniędzy, nie mniej niż w latach przed powszechnym prawem wyborczym.

To jest prawdziwy problem, z którym musimy się zmierzyć. Polityka, która w przeszłości wyzwalała zwykłych ludzi, jest dziś wykorzystywana do zmniejszania władzy ludzi. Demokracja przedstawicielska nie spełniła oczekiwań; Althing i samorządy lokalne nie odzwierciedlają społeczeństwa, a brakuje przedstawicieli tych, którzy są najbardziej dotknięci niesprawiedliwością społeczną. Konieczne jest zatem demokratyzowanie państwa i jego instytucji, nie mniej niż wzmacnianie i umacnianie organizacji publicznych.

Istnieje wiele sposobów, aby to zrobić.

Jedną z możliwości jest losowy wybór Zgromadzenia Konstytucyjnego, które regularnie rewizowałoby konstytucję Republiki, przy czym pierwszym krokiem byłoby rozpoczęcie od projektu ustawy Rady Konstytucyjnej z 2011 roku, przyjętego w referendum, który stanowiłby podstawę nowej konstytucji. Losowy wybór zapewniłby, że konstytucja nie zostałaby narzucona przez parlamentarną lub wąską elitę, ale odzwierciedlałaby wolę najbardziej zaangażowanych ludzi. Oddzieliłoby to konstytucję od konfliktów codziennej polityki. Doświadczenie pokazało, że Althing był w stanie dokonać gruntownego przeglądu konstytucji lub uchwalić projekt ustawy Rady Konstytucyjnej. Poprzez oddzielenie się Althingu od procesu i powierzenie Zgromadzeniu Konstytucyjnemu uchwalenia projektu ustawy Rady Konstytucyjnej, możliwe jest rozwiązanie tego problemu zarówno łatwiej, jak i szybciej.

Różne instytucje mogą zostać przeniesione spod władzy politycznej, instytucje, które należą do narodu, a nie do państwa. Dotyczy to na przykład Ríkisútvarpið, parków narodowych oraz pomników przyrody i historii, a także Tryggingastofnun, by wymienić tylko kilka. Zarząd tych instytucji może być wybierany bezpośrednio przez ludzi lub tych, którym instytucja ma służyć. To samo może dotyczyć szkół i instytucji edukacyjnych, instytucji opieki zdrowotnej i innych. Można przeprowadzać eksperymenty dotyczące połączenia wyborów i losowego wyboru, tak aby rada szkoły w sąsiedztwie dobrze odzwierciedlała skład ludności.

Celem tych zmian jest rozdzielenie władzy i przybliżenie jej jak najbardziej do ludzi, do dzielnic i wsi, do grup interesu i tych, którzy są najbardziej zależni od usług. A tym samym zmniejszenie władzy bogatych i elit.

Doświadczenie z rozszerzaniem prawa wyborczego w ubiegłym wieku było dobre. Wraz z walką o interes publiczny w zorganizowanych związkach zawodowych i innych organizacjach pozarządowych, rozszerzenie prawa głosu było warunkiem wstępnym budowania społeczeństwa, które uwzględniało potrzeby społeczeństwa. Dziś istnieją dwie grupy, które nie mają prawa głosu w Althingu; dzieci poniżej 18 roku życia i imigranci bez obywatelstwa. Rozszerzając prawo głosu, można by pobudzić politykę do dbania o interesy tych grup. I nie ustępuje. Sytuacja ekonomiczna rodzin z dziećmi pogorszyła się w porównaniu z innymi grupami wiekowymi, a stosunkowo wysoki odsetek imigrantów wśród osób o niskich zarobkach i najemców sprawił, że interesy tych grup są mniej obecne w agendzie politycznej, pomimo pilnej potrzeby świadczeń.

Demokracja nigdy nie zadziała i nie uda nam się stworzyć sprawiedliwego społeczeństwa, jeśli nie położymy nacisku na poprawę sytuacji najbardziej potrzebujących. Elitaryzm polityki i rosnąca siła systemu kosztem demokracji działają przeciwko tym celom. Jednym z głównych zadań polityki dziś jest przeciwdziałanie temu odwróceniu systemu demokratycznego.

Społeczne podstawy przyszłości

Główne rezultaty walki ludzi o niepodległość w ubiegłym wieku to, oprócz wyższych płac, rozwój systemu opieki zdrowotnej, szkół i instytucji edukacyjnych, ubezpieczeń społecznych i innych środków społecznych niezbędnych do budowania równości i sprawiedliwości. Zamożniejsi mogą kupować opiekę zdrowotną i edukację, podczas gdy mniej zamożni nie mogą korzystać z opieki zdrowotnej, edukacji ani bezpieczeństwa finansowego bez budowania systemów, które są dostępne dla wszystkich bezpłatnie.

Mając to na uwadze, w krótkim czasie zbudowano system opieki zdrowotnej i edukacji, skupiono się na systemie mieszkań socjalnych, ustanowiono ubezpieczenia społeczne i większość tego, co jest warunkiem wstępnym cywilizowanego społeczeństwa. Po szybkim rozwoju przez kilka dziesięcioleci, w erze neoliberalnej nastąpiło spowolnienie. Obniżono podatki dla bogatych, a powojenny kontrakt społeczny został faktycznie uchylony; że ludzie powinni płacić podatki zgodnie z możliwościami i otrzymywać usługi publiczne w miarę potrzeb. Zamiast płacić za opiekę medyczną, gdy ludzie byli w pełni zdrowi i na rynku pracy, podatek był pobierany od ludzi, gdy zachorowali. Zamiast postrzegać edukację jako projekt społeczny, była ona postrzegana jako inwestycja jednostek, za którą naturalne było, aby płacili, a następnie sprzedawali na rynku pracy. Zamiast tego, aby ludzie płacili podatki od dochodów, ale wszyscy otrzymywali tę samą emeryturę, stworzono system, który rozszerzył przepaść klasową społeczną aż do grobu i śmierci.

Nie wystarczy zatem odzyskać zasoby od armatora i bogatych ani budować narzędzi walki ludzi, ale musimy na nowo nauczyć się rozmawiać o społeczeństwie między nami. Czy powinniśmy podjąć wątek z ruchów ludowych poprzednich pokoleń i dążyć do społeczeństwa, które uwzględnia potrzeby tych, którzy żyją w największej niesprawiedliwości i najgorszych warunkach, czy też powinniśmy nadal ukierunkowywać strukturę społeczeństwa na potrzeby najbogatszych i najpotężniejszych?

Może to brzmieć jak proste pytanie z oczywistą odpowiedzią, ale niestety wartości społeczne tak bardzo uległy neoliberalnemu ekstremizmowi lat neoliberalnych, że musimy ćwiczyć, aby wrócić na właściwe tory.

Jedną z neoliberalnych metod sukcesu było odpolitycznienie całej debaty. Zamiast pytać, czego chcemy od systemu opieki zdrowotnej, mówiono nam, że istnieją ograniczenia co do dostępności, że nie mamy wystarczająco dużo pieniędzy, aby zapewnić wszystkie dobre usługi, ale musimy priorytetyzować, ograniczać, akceptować, że system zawsze będzie ograniczony i niewystarczający. Zamiast ideałów sprawiedliwości i równości, pojawiały się pytania, czy pieniądze powinny trafić do tej czy innej drużyny. Nadzieja nie kontynuowała rozwoju społeczeństwa jak wcześniej, polityka nie była już twórczym forum dla kraju przyszłości, ale przymusowym impasem z wbudowanym złym wynikiem.

Chociaż oferta Islandzkiej Partii Socjalistycznej charakteryzuje się jasnymi propozycjami działań, wspominamy o tym tutaj. Jeśli chcemy budować społeczeństwo zgodnie z naszymi nadziejami i oczekiwaniami, musimy ćwiczyć nadzieję, pozwolić sobie na wielkie marzenia i przypominać sobie, że możemy zajść dalej, niż ośmielamy się mieć nadzieję.

Socjalizm jest sam w sobie optymistyczny. Islandzka Partia Socjalistyczna wierzy, że ludzie mogą zbudować sprawiedliwe i dobre społeczeństwo. Ludzie centrum podzielają z nami idee sprawiedliwego i dobrego społeczeństwa, ale nie są tak optymistyczni, uważają, że musimy zaakceptować mniej. A ludzie prawicy są nie tylko pesymistyczni, ale mają też mroczny pogląd na człowieka, wierząc, że nie leży w naszej naturze budowanie sprawiedliwości ani życie w równości.

Oferta Islandzkiej Partii Socjalistycznej: Ożywienie walki ludzi o niepodległość

Islandia stoi teraz na rozdrożu, u schyłku okresu, który został przypisany neoliberalizmowi. W tym czasie osłabiono wsparcie społeczne, a część sukcesów osiągniętych dzięki zorganizowanej walce związkowej w ubiegłym wieku została cofnięta. Infrastruktura społeczeństwa i główne systemy podstawowe są obecnie słabe, a nierównowaga sił wzrosła. Przed nami zmiany technologiczne, które będą nadal zwiększać bogactwo i władzę nielicznych, ale pozostawią biedniejszych i bardziej bezsilnych w tyle. I tak jak kapitalistyczny kapitalizm zniszczył społeczeństwa, tak też jakość przyrody jest tak zagrożona, że przyszłość ludzkości i biosfery jest w niebezpieczeństwie.

Oferta Islandzkiej Partii Socjalistycznej dla elektoratu w tym momencie polega na stawieniu czoła tym zagrożeniom zbiorową siłą ludzi, z zamiarem równego rozłożenia ciężarów, jak i korzyści. Najnowsza historia pokazuje nam, do czego zdolne jest społeczeństwo, jeśli uda mu się zbudować solidarność w ramach zorganizowanej walki. Nasi dziadkowie, pradziadkowie, rozpoczęli walkę ludzi pozbawionych środków do życia, pozbawionych praw i ubogich, którzy nie mieli nic poza nadzieją na lepsze społeczeństwo. Ci ludzie zdołali przekształcić swoją pozycję w społeczeństwie, poprawić swoje warunki życia i prawa oraz wywrzeć decydujący wpływ na kształtowanie społeczeństwa dla dobra przyszłych pokoleń.

Jesteśmy tymi pokoleniami. Tak jak poprzednim pokoleniom udało się przekształcić społeczeństwo islandzkie poprzez walkę o niepodległość, tak i nam się uda. Im się udało i nam się uda. I naszym obowiązkiem wobec ludzi, którzy wyśmiewali walkę w ubiegłym i poprzednim stuleciu, jest zrozumienie wraz ze społeczeństwem, że pozycja ludzi jest znacznie lepsza, gdy opuszczamy społeczeństwo, niż gdy nam to powierzono.

Oferta Islandzkiej Partii Socjalistycznej polega na przywróceniu jurysdykcji rybackiej przemysłowi rybnemu, wykorzystaniu zasobów lądowych i morskich do budowy bardziej sprawiedliwego społeczeństwa, wzmocnieniu ruchu związkowego i dalszym rozpaleniu interesu publicznego, demokratyzacji gospodarki, wzmocnieniu instytucji publicznych, przeciwdziałaniu polityce elit poprzez losowo wybraną Radę Konstytucyjną i dalszy rozwój demokracji oraz ustaleniu jasnych celów społecznych dla całego rozwoju infrastruktury i podstawowych systemów społeczeństwa.

Szczególna pozycja społeczeństwa na Islandii polega na tym, że jest nas niewielu w dużym kraju z ogromnymi zasobami. To zasoby ludzi są prawdziwą siłą napędową tego społeczeństwa. Jesteśmy zatem w wyjątkowej pozycji, aby zbudować sprawiedliwe społeczeństwo równości i godności ludzkiej, społeczeństwo, za którym ludzie wszystkich czasów tęsknili.

O tym jest oferta Islandzkiej Partii Socjalistycznej dotycząca ożywienia walki ludzi o niepodległość; aby obudzić marzenia ludzi i sprawić, by się spełniły.