Władza dla ludzi!

Deklaracja programowa Islandzkiej Partii Socjalistycznej na wybory samorządowe 2022

Najbliższe otoczenie to społeczność, z którą jesteśmy najbardziej związani. Gmina powinna być budowana w oparciu o oczekiwania i potrzeby ludzi, którzy w niej mieszkają, a nie na zasadach kapitału. Islandzka Partia Socjalistyczna chce zdemokratyzować administrację, tak aby decyzje wpływające na życie ludzi były podejmowane raczej w gminach i przez mieszkańców, niż przez państwo. Należy zacząć od potrzeb tych, którzy żyją w najgorszych warunkach, a następnie budować, tworząc w ten sposób dobre społeczeństwo zaprojektowane dla nas wszystkich. Aby to było możliwe, należy:

Zapewnić dochody gmin

Socjaliści uważają, że w wielu przypadkach usługi publiczne są lepiej świadczone przez gminy niż przez państwo. Aby to działało, należy znacznie zwiększyć ich dochody. Zbyt długo władze państwowe zlecały zadania gminom, nie zapewniając wystarczających środków finansowych ani źródeł dochodów. Socjaliści chcą zatem, aby źródła dochodów gmin zostały zwiększone, a dodatkowe środki finansowe towarzyszyły zadaniom, które są im powierzane. Podkreśla się, że środki finansowe powinny być przyznawane zgodnie z rzeczywistymi kosztami świadczenia usług.

Opodatkować właścicieli kapitału

Podatek gminny jest najważniejszym źródłem dochodów gmin. Obecnie podatek gminny dotyczy wyłącznie dochodów z pracy i świadczeń. Dochody kapitałowe natomiast nie podlegają żadnemu podatkowi gminnemu. Dochody najbogatszych w dużej mierze pochodzą z kapitału, dlatego osoby te nie płacą takiego samego odsetka swoich dochodów gminom jak reszta z nas. Właściciele kapitału nie wnoszą zatem sprawiedliwego wkładu do wspólnego funduszu miasta lub gminy, tak jak pracownicy danej gminy.

Socjaliści zamierzają przeciwdziałać tej nierównowadze w opodatkowaniu i wzmocnić źródła dochodów gmin poprzez nałożenie podatku gminnego na dochody kapitałowe. Jest to ważne, aby gminy miały zdolność do wykonywania wszystkich zadań, które na nie spadają, oraz aby zapewnić, że mogą świadczyć jak najlepsze usługi. Gminy tracą łącznie wiele miliardów każdego roku, ponieważ właściciele kapitału nie płacą podatku gminnego, mimo że korzystają z tych samych usług co inni mieszkańcy.

Podatek gminny nie jest nakładany na dochody kapitałowe, chyba że na mocy ustawy z Althingu, i dlatego ważne jest, aby gminy zjednoczyły się w celu wprowadzenia tych zmian prawnych. Dochody kapitałowe miałyby próg wolny od podatku w wysokości 300 tysięcy koron, tak jak obecnie, co oznacza, że podatek gminny byłby płacony tylko od dochodów kapitałowych powyżej tego progu. Na przykład osoba posiadająca 60 milionów koron na koncie bankowym nie płaciłaby od tego żadnego podatku od dochodów kapitałowych.

Socjaliści domagają się, aby dochody kapitałowe były opodatkowane tak jak inne dochody, a podatek był progresywny. Ponadto obowiązywałby próg wolny od podatku w wysokości 300 tysięcy koron, tak jak obecnie. Obecnie krańcowa stawka podatku od dochodów z pracy wynosi 46,25%, podczas gdy krańcowa stawka podatku od dochodów kapitałowych wynosi zaledwie 22%.

Dochody z podatku gminnego dla gmin wyniosłyby ponad 17 miliardów w 2020 roku, gdyby dochody kapitałowe były opodatkowane tak jak dochody z pracy.
Reykjavík mogłoby otrzymać prawie 7 miliardów z podatku gminnego od dochodów kapitałowych w 2020 roku, a Akureyri ponad pół miliarda, by wymienić tylko kilka przykładów.
Oczywiste jest, że gminy mogłyby wykorzystać takie środki na szeroko zakrojoną rozbudowę usług dla mieszkańców.

Opłaty za udogodnienia dla firm

Socjaliści domagają się, aby gminy w kraju zjednoczyły się w celu ponownego nałożenia opłat za udogodnienia na firmy, tak aby płaciły one za infrastrukturę, na której opiera się ich działalność. Opłaty za udogodnienia stanowiły istotną część dochodów gmin i można je traktować jako rodzaj podatku gminnego dla firm, a ich wnoszenie do wspólnych funduszy naszych mieszkańców jest naturalne.

Opłata za udogodnienia była podatkiem od obrotu, który trafiał do gmin. Wynosiła ona 1,3% obrotu firm. Firmy są niezależnymi podmiotami podatkowymi i powinny płacić na rzecz swojego najbliższego otoczenia, tak jak osoby fizyczne, ponieważ firmy korzystają z infrastruktury gmin nie mniej niż osoby fizyczne; korzystają z ulic i mediów, czerpią korzyści z edukacji pracowników i opieki dziennej nad ich dziećmi, by wymienić tylko kilka przykładów. Firmy najlepiej rozwijają się w dobrze zorganizowanym społeczeństwie i powinny płacić za te korzyści.

Opłata za udogodnienia będzie progresywna, tak aby najmniejsze firmy płaciły niewiele, a największe dużo.
Zwolnienie z opłat za udogodnienia można wykorzystać do stymulowania innowacji, tworzenia spółdzielni lub zachęcania bezrobotnych do zakładania własnej działalności gospodarczej.
Wielkość firm odzwierciedla ich pozycję w społeczeństwie, im większe są, tym korzystniejsza jest ich pozycja w społeczeństwie, i tę pozycję należy opodatkować.

Władze państwowe powinny ustalić opłatę za udogodnienia, aby gminy nie wchodziły w konkurencję podatkową o największe firmy i nie wabiły ich do siebie poprzez zniesienie lub znaczne obniżenie opłaty za udogodnienia. Konkurencja podatkowa między gminami a państwami podważyła społeczności w naszej części świata i należy ją powstrzymać.

Firmy prowadzące działalność w wielu gminach, takie jak przedsiębiorstwa energetyczne, banki, wiele przedsiębiorstw państwowych i niektóre duże firmy, powinny płacić tak zwany krajowy podatek gminny zamiast opłaty za udogodnienia, a ich podatek gminny będzie rozdzielany między gminy proporcjonalnie do liczby mieszkańców i zakresu działalności.

Podatek akcyzowy od alkoholu

Gminy powinny rozpocząć rozmowy z państwem, aby co najmniej 10% podatku akcyzowego od alkoholu trafiało do gmin na niezbędne usługi dla osób zmagających się z problemami alkoholowymi i narkotykowymi. Gminy potrzebują dodatkowych środków, aby móc oferować jak najlepsze usługi społeczne dla tych osób i ich rodzin. Można tu wymienić m.in. zarządzanie schroniskami, środki redukcji szkód, domy odpowiednie dla osób z poważnym uzależnieniem od alkoholu lub narkotyków oraz domy odpowiednie dla osób z podwójną diagnozą, tj. problemami psychicznymi i uzależnieniami.

Uspołecznienie mieszkalnictwa

Mieszkanie to prawo człowieka, do którego wszyscy mamy prawo. Mieszkania ludzi nie powinny być placem zabaw dla spekulantów, i naturalne jest, że duża część ich budowy jest niekomercyjna. Listy oczekujących na mieszkania publiczne lub organizacji społecznych nie powinny być rzeczywistością. Osoby o niskich dochodach na rynku najmu są obecnie w większości uwięzione między niskimi dochodami a lichwiarskimi czynszami. Aby chronić te osoby, dopóki budowa mieszkań socjalnych trwale nie obniży cen najmu, należy zwiększyć wsparcie mieszkaniowe, tak aby nikt nie płacił więcej niż jedną czwartą swoich dochodów na koszty mieszkaniowe.

Tanie i bezpieczne mieszkania są podstawą wszystkich usług socjalnych i zdrowotnych. Podstawowym warunkiem zbudowania tutaj silnego systemu opieki społecznej, który jest warunkiem wyeliminowania ubóstwa, jest duża inwestycja w budowę mieszkań socjalnych. Socjaliści proponują rewolucję mieszkaniową, w ramach której w ciągu najbliższych dziesięciu lat zostanie zbudowanych 30 tysięcy mieszkań socjalnych w całym kraju.

Państwo i gminy muszą współpracować przy tej budowie, która ma być realizowana w następujący sposób:

Publiczny Fundusz Mieszkaniowy (Húsnæðissjóður almennings) zostanie utworzony, który pozyska 70% niezbędnych środków poprzez emisję obligacji sprzedawanych funduszom emerytalnym i innym inwestorom. Zabezpieczenia obligacji są pewne, mieszkania w bezpiecznym najmie długoterminowym, i dlatego będą miały porównywalne oprocentowanie do obligacji skarbowych.
Około 13% kosztów zostanie wniesione przez gminy i państwo w formie działek, a 17% pochodzi z pożyczki z budżetu państwa o najniższym oprocentowaniu, pożyczki spłacanej przez cały okres użytkowania mieszkań. Koszty finansowania będą zatem tak niskie, jak to tylko możliwe obecnie.
Publiczny Fundusz Mieszkaniowy będzie następnie wynajmował mieszkania Publicznym Spółdzielniom Mieszkaniowym (Leigufélaga almennings), które mogą być różnego rodzaju: spółdzielnie mieszkaniowe gmin, stowarzyszeń studenckich, stowarzyszeń osób niepełnosprawnych, osób starszych, samotnych rodziców lub wszelkiego rodzaju organizacji społecznych.

Władza z powrotem do ludzi

Duża część usług publicznych; dla dzieci, osób niepełnosprawnych, osób starszych i grup wrażliwych, leży w gestii gmin. Władze państwowe ignorują znaczenie gmin w świadczeniu usług lokalnych i poprzez niedofinansowanie uniemożliwiły gminom wypełnianie ich obowiązków wobec społeczeństwa. Domagamy się, aby to zostało skorygowane zgodnie z rzeczywistymi kosztami.

Socjaliści chcą również zbadać możliwość wprowadzenia trzeciego szczebla administracji, aby połączyć korzyści skali i społeczności lokalnej. Taki szczebel administracji przejąłby zadania, które obecnie należą do państwa, a w niektórych przypadkach do gmin. Współpraca poprzez trzeci szczebel administracji umożliwiłaby również świadczenie usług, które obecnie są dostępne tylko w Reykjavíku, bliżej mieszkańców, którzy tam nie mieszkają. Socjaliści chcą w ten sposób zmniejszyć biurokrację państwową i przenieść władzę oraz usługi do samych mieszkańców.

Demokratyzacja społeczeństwa

Socjaliści chcą zwiększyć demokrację, dając użytkownikom usług gminnych i pracownikom służb publicznych większą władzę decyzyjną w ramach systemu. Użytkownicy i dostawcy usług publicznych są często w lepszej pozycji do podejmowania decyzji niż wybrani przedstawiciele, którzy często nie posiadają niezbędnej specjalistycznej wiedzy. Aby zwiększyć udział społeczeństwa w podejmowaniu decyzji, Socjaliści kładą nacisk na następujące kwestie:

Użytkownicy i dostawcy usług publicznych powinni formalnie uczestniczyć w podejmowaniu decyzji wraz z wybranymi przedstawicielami. Dzięki temu pracownicy i mieszkańcy domów opieki będą uczestniczyć w kształtowaniu polityki w tej dziedzinie, użytkownicy transportu publicznego w sprawach ich dotyczących, personel taki jak nauczyciele i pracownicy szkół, uczniowie i rodzice będą uczestniczyć w podejmowaniu decyzji w sprawach szkolnych itd.
Osoby z bezpośrednim doświadczeniem w zakresie tego, co należy poprawić w społeczności lokalnej, powinny zasiadać w komisjach i radach gmin.
Demokracja bezpośrednia poprzez referenda lokalne w sprawach gminnych. Należy wzorować się na Szwajcarii, gdzie udział mieszkańców w sprawach jest ważnym elementem systemu rządzenia i odbywa się m.in. poprzez głosowanie internetowe i referenda ogólnokrajowe. Wyniki będą wiążące.
Mieszkańcy gmin powinni formalnie uczestniczyć w przydzielaniu środków na projekty poprzez budżet partycypacyjny (ang. Participatory budgeting). Taki udział społeczeństwa w podejmowaniu decyzji ma swoje korzenie w rządach brazylijskiej Partii Pracujących w Porto Alegre, która z powodzeniem stosuje budżet partycypacyjny od 1988 roku i został przyjęty w innych miastach i miejscowościach na całym świecie przez rządy socjalistów i innych lewicowców. Taki udział można realizować online i na otwartych spotkaniach, gdzie wybrani przedstawiciele i mieszkańcy wspólnie opracowują budżet i ustalają ramy, których mieszkańcy sobie życzą.
Wiedza specjalistyczna i doświadczenie pracowników zostaną wykorzystane do podejmowania decyzji i zarządzania usługami publicznymi. W ten sposób opieramy się na wiedzy pochodzącej np. od kierowców autobusów i pracowników gospodarki odpadami, by wymienić tylko kilka przykładów.
Socjaliści przewidują, że mieszkańcy, użytkownicy usług i wybrani przedstawiciele będą wspólnie uczestniczyć w zarządzaniu i realizacji usług publicznych, tak aby wspólna wiedza była jak najlepiej wykorzystana.
Transport publiczny powinien być projektowany przez ludzi, którzy na nim polegają, tak aby autobusy były dla ludzi i zarządzane przez ludzi, którzy z nich korzystają. Przyszłość transportu publicznego będzie kształtowana w oparciu o wymagania tych, którzy polegają na transporcie publicznym. Przedstawiciele pasażerów powinni zasiadać w zarządzie Strætó.

Bezpłatne usługi podstawowe: Dobrobyt jest dla nas wszystkich

Społeczeństwo ma prawo do korzystania z podstawowych usług społecznych. Wszyscy mamy prawo do opieki zdrowotnej, zarówno fizycznej, jak i psychicznej, bezpieczeństwa żywnościowego, edukacji i bezpiecznego schronienia. Socjaliści odrzucają pogląd, że życie i zdrowie ludzi podlegają prawom rynku. Podstawowe filary społeczeństwa nie powinny być towarem rynkowym, gdzie wymagana jest rentowność. Te podstawowe filary powinny zostać uspołecznione, abyśmy wszyscy mogli żyć wolni od warunków szkodliwych dla zdrowia, lęku finansowego i strachu o byt.

Wszystkie usługi świadczone przez gminy, dotyczące zdrowia i dobrobytu ludzi, powinny być bezpłatne i prowadzone przez podmioty publiczne lub, w stosownych przypadkach, przez niedochodowe organizacje społeczne.
Transport publiczny, taki jak usługi autobusowe, linia miejska (borgarlína), usługi transportowe dla osób niepełnosprawnych i usługi transportowe dla osób starszych, będzie bezpłatny. Opłaty drogowe nie będą pobierane na drogach krajowych.
Cała sieć drogowa powinna być bezpłatna, finansowana przez państwo, a wszystkim mieszkańcom kraju zapewniona swoboda poruszania się po niej. Nasza sieć drogowa była w niemal całości dobrem publicznym, ale obecnie obecne władze stoją przed decyzjami o radykalnej zmianie systemowej w duchu neoliberalizmu, gdzie można się spodziewać prywatyzacji wszystkich dużych projektów i wprowadzenia opłat drogowych. Całkowicie odrzucamy tę drogę i walczymy z nią z całych sił.
Dostęp do muzeów publicznych będzie bezpłatny. Biblioteki, instytucje kultury i parki publiczne zostaną wzmocnione jako otwarte przestrzenie, gdzie wszyscy mogą się spotykać niezależnie od statusu ekonomicznego.
Instytucje publiczne nie będą pobierać opłat za swoje usługi, a dostęp do bezpłatnej pomocy prawnej zostanie zwiększony dla tych, którzy muszą dochodzić swoich praw wobec sektora publicznego oraz innych instytucji i firm.

Dzieci nie powinny płacić

Dzieci nie mają dochodów i nie powinny płacić opłat. Gminy powinny być projektowane w oparciu o potrzeby dzieci. Należy szczególnie chronić dzieci przed ubóstwem i zapewnić im wszelkie potrzebne wsparcie. Ważne jest, aby zapewnić wystarczające środki finansowe dla instytucji edukacyjnych, tak aby wszystkie dzieci otrzymały wsparcie i pomoc, której potrzebują w szkole. Wsparcie to będzie udzielane niezależnie od tego, czy dzieci są na liście oczekujących na diagnozę, czy nie.

Edukacja na wszystkich poziomach będzie bezpłatna. Zostaną zapewnione bezpłatne posiłki szkolne.
Zajęcia sportowe i rekreacyjne będą bezpłatne dla dzieci i młodzieży.
Logopedzi i specjaliści świadczący usługi dla dzieci powinni pracować w szkole.
Należy zapewnić, aby szkoły i otaczające je tereny były projektowane w oparciu o różnorodne potrzeby dzieci.
Dzieciom pochodzenia zagranicznego zostanie zapewniona nauka języka islandzkiego i nauka języka ojczystego.

Precz z outsourcingiem i polityką niskich płac w gminach

Polityka niskich płac zostanie zaniechana w działalności gmin. Cały outsourcing zostanie wstrzymany, a pracownicy będą zatrudnieni bezpośrednio przez gminę. Outsourcing prowadzi wyłącznie do niższych płac, gorszych warunków pracy i gorszych usług dla mieszkańców.

Outsourcing zostanie wstrzymany w gminach i w należących do nich firmach.
Wszyscy pracownicy gmin powinni być zatrudnieni bezpośrednio przez gminę, a nie przez agencje pracy tymczasowej lub podwykonawców, ani w żaden inny sposób nie powinni mieć ograniczonych praw.
Warunki zatrudnienia i pracy personelu szkolnego zostaną poprawione dla dzieci, młodzieży i samego personelu.
Należy zapewnić dobre warunki zatrudnienia i pracy dla osób pracujących w opiece.
Pomoc finansowa gmin zostanie zwiększona, aby wystarczała na godne życie. Kwota zostanie zwiększona, tak aby ludzie, niezależnie od formy zamieszkania i współżycia, otrzymywali godne dochody.

Zatwierdzono na posiedzeniu Zarządu (Framkvæmdastjórn) i Zarządu ds. Polityki (Málefnastjórn) Islandzkiej Partii Socjalistycznej.