Zdemontujmy neoliberalizm

Przesłanie Islandzkiej Partii Socjalistycznej w wyborach do Althingu 25 września 2021:Ósma oferta dla wyborców przedstawiona 6 sierpnia:ZDEMONTUJMY NEOLIBERALIZM

Jednym z najważniejszych zadań polityki jest pokonanie tak zwanego neoliberalizmu. Jest to pojęcie, które każdy kiedyś słyszał, niekoniecznie rozumiejąc, co dokładnie oznacza. Nie ma w tym nic dziwnego, ponieważ ludzie częściej słyszą to pojęcie w wypowiedziach tych, którzy chcą zaprzeczyć, że neoliberalizm w ogóle istnieje. Osoby, które tak postępują, mają dobry powód, by to twierdzić. W końcu neoliberalizm to w rzeczywistości nic innego jak nazwa dominującego stanu politycznego i gospodarczego krajów zachodnich i całego świata w ostatnich dziesięcioleciach.

Pojęcie neoliberalizmu jest niezwykle ważnym narzędziem analitycznym, ponieważ opisuje i wyjaśnia politykę gospodarczą i ideologię krajów zachodnich w ostatnich dziesięcioleciach jako spójne i całościowe zjawisko. Ułatwia to ludziom zrozumienie zmian gospodarczych, politycznych i społecznych, które miały miejsce – a także obecnej sytuacji – w jasny sposób. Nie mniej ważne jest to, że rozumiejąc zmiany ostatnich dziesięcioleci jako spójne zjawisko – które ma bardzo wyraźne cechy, doktryny i idee – jednocześnie ułatwia to ludziom przeciwstawianie się temu rozwojowi.

To właśnie tego dominujące siły interesu w społeczeństwie chcą najmniej – ponieważ rozwój neoliberalizmu w ostatnich dziesięcioleciach był dla nich bardzo korzystny i w żaden sposób nie chcą zmieniać kursu.

Neoliberalizm jest bardzo realnym zjawiskiem. Miał on bardzo poważne konsekwencje w niemal wszystkich obszarach społeczeństwa, od dużych instytucji międzynarodowych aż po najgłębsze zakamarki umysłów jednostek.

Aby jednak w pełni go zrozumieć, trzeba go w rzeczywistości postrzegać z dwóch stron.

Dwie strony neoliberalizmu

Neoliberalizm ma z jednej strony aspekt polityczno-ekonomiczny. Odwołuje się to do teorii w ekonomii i filozofii politycznej, które są wykorzystywane jako wytyczne w kształtowaniu polityki rządu i podejmowanych działaniach gospodarczych. Podstawową doktryną jest tu to, że wolne rynki są zjawiskiem, które zawsze doprowadzi do najlepszego rezultatu. Państwo nigdy nie może wiedzieć więcej niż wolny rynek, a zatem nigdy nie może podejmować lepszych decyzji o tym, jak społeczeństwo powinno być zorganizowane i jak należy dzielić jego dobra materialne. Polityka gospodarcza neoliberalizmu ma zatem na celu jak największe ograniczenie „ingerencji” państwa i demokratycznie wybranych przedstawicieli w gospodarkę. Odbywa się to za pomocą różnych środków, przede wszystkim poprzez cięcia w różnych instytucjach społecznych, co uniemożliwia im pełnienie ich roli (zwłaszcza tych, które pełnią jakąś funkcję nadzorczą). Jest to zatem jedna z najbardziej oczywistych cech neoliberalizmu: nadmierna wiara w rynek i jego zdolność do rozwiązywania wszystkich problemów społecznych.

Druga strona neoliberalizmu jest jednak nie mniej ważna. Jest to tak zwana strona ideologiczna. Neoliberalizm nie dominuje bowiem w społeczeństwie jedynie poprzez działania gospodarcze i decyzje polityków oraz doradzających im ekonomistów. Powodem, dla którego te same działania są kontynuowane w nieskończoność, mimo że ich poważne szkody są już dawno widoczne, jest to, że społeczeństwo w dużej mierze jest wobec nich bezkrytyczne. Większość postrzega je jako coś oczywistego, a nawet jako rodzaj prawa naturalnego, gdzie nie ma innej alternatywy.

Nie dzieje się tak dlatego, że społeczeństwo jest szczególnie głupie. Raczej dzieje się tak dlatego, że neoliberalizm jest dominującą ideologią społeczeństwa.

Ta strona ideologiczna opiera się przede wszystkim na radykalnym indywidualizmie, który głosi, że każdy jest kowalem własnego losu. Cokolwiek spotka jednostkę, dobrego czy złego, jest winą samej jednostki. Jeśli jednostka jest bogata, to dzięki jej własnej pracowitości. Jeśli natomiast jednostka jest biedna i żyje w złych warunkach oraz trudnościach, to w ten sam sposób jest to spowodowane jej własnymi wadami osobistymi. Innymi słowy, jest to wina samej jednostki – a odpowiedzialność jest w ten sposób zrzucana z tych, którzy podjęli decyzje, które doprowadziły do społeczeństwa, w którym ludzie żyją w takich warunkach.

Te dwie strony neoliberalizmu są ze sobą powiązane i umożliwiły mu osiągnięcie wręcz niespotykanego sukcesu w ostatnich dziesięcioleciach. Od początku lat 80. neoliberalizm zdołał przeniknąć w każdy zakamarek ludzkiej egzystencji. Czy to w decyzjach podejmowanych w instytucjach międzynarodowych, czy w zachowaniu influencerów na Instagramie. Wszędzie jednostka, prywatna inicjatywa i tak zwany wolny rynek są wychwalane kosztem cnót społecznych.

Konsekwencje neoliberalizmu

Nie będzie przesadą stwierdzenie, że konsekwencje neoliberalizmu były katastrofalne pod niemal każdym względem. Aby wymienić tylko niektóre z najbardziej znanych:

• Nierówności na zawrotnych wysokościach, które mają niewiele precedensów w historii ludzkości
• Stagnujące lub pogarszające się warunki ludzi pracy na Zachodzie
• Niekończące się imperialistyczne wojny Zachodu w jednym biednym kraju po drugim (w celu „otwarcia” ich rynków i systemów gospodarczych dla zachodnich korporacji)
• Stale rosnąca niepewność zatrudnienia i egzystencjalna
• Niespotykany kryzys zdrowia psychicznego, który obecnie rozprzestrzenia się jak pożar w niemal wszystkich krajach zachodnich i poza nimi
• Nie wspominając o zmianach klimatycznych – które są bezpośrednią konsekwencją tego, że korporacjom pozwala się działać na własną rękę w imię prywatnej inicjatywy i wolności.

Aby zdemontować neoliberalizm, nie wystarczy wybrać innych polityków, którzy obiecują inną politykę gospodarczą niż wolny rynek neoliberalizmu. Dopóki strona ideologiczna ma tak silny wpływ na społeczeństwo, ci sami politycy, z tymi samymi starymi „rozwiązaniami”, zawsze nieuchronnie wrócą do władzy – i będą kontynuować tę samą starą drogę.

Neoliberalizm działa na wielu różnych płaszczyznach. Aby z nim walczyć i go pokonać, walka musi toczyć się również na różnych płaszczyznach. Nie wystarczy jedynie krytykować neoliberalizm. Inna ideologia, głosząca inne wartości i priorytety, musi zająć jego miejsce.

To jest dokładnie to, czym jest socjalizm. Socjalizm to nie tylko polityka, ale jednocześnie ideologia w bezpośredniej opozycji do neoliberalizmu i jego wartości.

Przeciwko jednostce socjalizm stawia społeczeństwoPrzeciwko indywidualnej pracowitości socjalizm stawia solidarnośćPrzeciwko konkurencji socjalizm stawia współpracę.Przeciwko egoizmowi i samouwielbieniu socjalizm stawia współczucie i wzajemną pomoc

Socjalizm głosi w swej istocie to, co słusznie można nazwać wspólnotą. Kryzys finansowy z 2008 roku, który doprowadził do islandzkiego krachu gospodarczego, był śmiercią neoliberalizmu. Tam bez wątpienia ujawniło się, jak ta ideologia, wraz z jej polityką gospodarczą, była niezwykle niebezpieczną fantazją. Jednak neoliberalizmowi w cudowny sposób udało się przetrwać, niczym zombie. Nikt już nie ma do niej pasji ani w nią nie wierzy. Mimo to neoliberalizm nadal dominuje w społeczeństwie i kieruje zarówno decyzjami polityków, jak i doświadczeniami jednostki w życiu.

Jedyną rzeczą, która może w końcu pogrzebać neoliberalizm tam, gdzie jego miejsce, jest socjalizm. Po prostu nie ma innej alternatywy.

VIII. oferta socjalistów: Zdemontujmy neoliberalizm

• Zakończone zostanie obniżanie podatków dla bogatych, a obniżki podatków z ostatnich lat zostaną cofnięte.
• Brak sprzedaży majątku państwowego. Wszelkie przekazywanie wartości publicznych w ręce prywatne zostanie zatrzymane, a ten trend zostanie odwrócony.
• Prywatyzacja zasobów zostanie zatrzymana i będzie się walczyć o przekazanie zasobów narodu z rąk prywatnych w ręce publiczne.
• Prywatyzacja i komercjalizacja podstawowych systemów zostaną zatrzymane. Całkowicie zaprzestanie się postrzegania podstawowych instytucji i usług społecznych jako okazji dla bogatych do wzbogacenia się.
• Outsourcing usług publicznych zostanie zakończony. W przeciwieństwie do tego, co twierdzą dominujące siły interesu, społeczeństwo ma więcej niż wystarczające środki, aby utrzymać wszystkie usługi i świadczenia socjalne, których pragnie.
• Pobieranie opłat za podstawowe systemy jest całkowicie haniebne i zostanie całkowicie zniesione.
• Islandzka Partia Socjalistyczna zawsze będzie walczyć przeciwko osłabianiu ruchu robotniczego i wspierać walkę robotniczą wszelkimi możliwymi środkami.
• Polityka głodzenia usług publicznych zostanie całkowicie zakończona.
• Jedyną rzeczą, która będzie głodować pod rządami Islandzkiej Partii Socjalistycznej, są konta bankowe bogaczy w rajach podatkowych.

Przyjęto na wspólnym posiedzeniu zarządu wykonawczego i programowego Islandzkiej Partii Socjalistycznej 5 sierpnia 2021